Olympic London 2012: Đầu tư đáng giá hay chi tiêu phù phiếm

Chi phí không ngừng tăng

Ngày 27/7/2012 sẽ là ngày khai mạc Olympic và London lúc đó trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới đăng cai thế vận hội Olympic 3 lần. Lần thứ 2, năm 1948, được cho là "Olympic thắt lưng buộc bụng" với nhiệm vụ chính là hàn gắn vết thương chiến tranh. Không một sân vận động mới nào được xây dựng, vận động viên sống trong các trường học và những lều gỗ ở công viên Richmond.

Tổng chi phí của thế vận hội lần đó chỉ là 732.268 bảng Anh, bằng khoảng 20 triệu bảng Anh (30 triệu USD) theo giá hiện thời. Và nhà tổ chức đã thu được 29.240 bảng lợi nhuận và nộp thuế khoảng 9.000 bảng.

Tuy nhiên, thắt lưng buộc bụng không phải là chính sách của Olympic 2012. Khi London chạy đua giành quyền đăng cai Olympic vào năm 2003, chi phí dự kiến được đưa ra là 4 tỉ bảng Anh.

Nhưng đến khi giành được quyền đăng cai năm 2005 thì lúc này chính phủ lại có một cái nhìn khác và quyết định đầu tư lên đến 9,3 tỉ bảng, trong đó dành 7,27 tỉ cho giao thông và các công trình Olympic như: xây dựng sân vận động Olympic với sức chứa 80.000 chỗ ngồi và khán đài có mái che cùng một khu vực rộng lớn dành cho các nhà truyền thông đủ sức cho hơn 20.000 phóng viên đến tác nghiệp, xây dựng khu công viên, đầu tư cho giao thông đường sắt, tu sửa hoặc xây mới đường sá, cầu cống, xây dựng hệ thống cáp điện ngầm... Phần kinh phí còn lại dành cho việc đảm bảo an ninh và dự phòng các tình huống bất ngờ.

Sự kiện đánh bom khủng bố sau khi Anh giành quyền đăng cai Olympic vài ngày đã làm chi phí an ninh tăng lên đáng kể đồng thời tiền tài trợ từ các cá nhân đã giảm đi 600 triệu bảng. Mặc dù Ủy ban Giao nhận Olympic (ODA) - cơ quan phụ trách xây dựng công viên Olympic đã tiết kiệm, nhưng họ vẫn phải sử dụng đến phần lớn số tiền dự phòng và việc tiêu tốn nhiều tiền nhất là xây dựng làng Olympic.

Việc thu hút đầu tư tư nhân vào xây dựng nhà ở, dự định sẽ trở thành nơi sinh sống cho các gia đình sau khi Olympic kết thúc, đã không được thực hiện bởi những khó khăn riêng của họ về tín dụng và tài sản. Và kết quả là, việc xây dựng này lại làm tăng thêm 700 triệu bảng chi phí. ODA hy vọng sẽ thu về hàng trăm triệu bảng cho việc bán cờ, bán đất ở làng Olympic. Nếu không thu được tiền từ việc bán hiện vật, mọi thứ sẽ trở nên khó khăn hơn.

Sau thế vận hội, ODA sẽ dành 9 tháng hoặc hơn để cải tạo lại công viên Olympic, ví dụ họ sẽ dỡ bỏ đi những công trình tạm thời trước đây chỉ phục vụ cho Olympic và những thứ tương tự như vậy, việc này sẽ tốn khoảng 350 triệu bảng. Mặc dù tương lai của công viên Olympic được vạch ra đầy tươi sáng, nhưng điều cần chú ý là để khu vực này có giá trị sử dụng lâu dài thì còn phải cần rất nhiều tiền của tiếp tục chi ra.

Olimpic London 2012.

Không ai biết số tiền đó sẽ là bao nhiêu, nhưng trước khi Công ty OPLC (Olympic Park Legacy company) chuyên phụ trách xây dựng nhà ở được thành lập vào năm ngoái, chi phí rót vào công viên này đã là 450 triệu bảng.

Các chuyên gia kinh tế nhận định sau khi thế vận hội kết thúc, Bộ Tài chính sẽ thắt chặt chi tiêu, khi đó một số dự án của thành phố bị treo và chưa biết đến khi nào sẽ tiếp tục được đầu tư xây dựng.

Và câu hỏi được đưa ra là tại sao lại phải chi quá nhiều tiền cho một sự kiện thể thao kéo dài chỉ trong vài tuần? Câu trả lời của London có thể được tìm thấy ở những nước đăng cai các sự kiện thể thao lớn, ví dụ như Olympic hay World Cup, nơi các chính trị gia nhìn nhận tổng số tiền bỏ ra như một khoản đầu tư đáng giá, hoàn toàn không phải là một sự chi tiêu phù phiếm.

Bài toán giao thông

Rút kinh nghiệm từ Thế vận hội Atlanta tại Mỹ năm 1996 khi các vận động viên gần như bỏ lỡ sự kiện và các cuộc thi đấu đã phải hoãn lại do các vận động viên, ban huấn luyện bị lạc đường, Ủy ban Olympic London 2012 hiện tại phải lên phương án chi tiết về lộ trình đi lại trong suốt thời gian diễn ra thế vận hội.

Không ít người tỏ ra lo ngại rằng liệu thành phố London có đủ khả năng tổ chức sắp xếp để bán được 8,8 triệu vé cũng như bố trí chỗ ăn, nghỉ, đi lại cho 280.000 vận động viên, nhân viên và khách mời trong 17 ngày diễn ra thế vận hội hay không. Điều này quả thực là không hề đơn giản khi người dân London thì đã quen với tình trạng giao thông công cộng đông đúc và chậm chạp.

Theo tính toán của các nhà tổ chức Olympic, vào những ngày bận rộn nhất của kỳ đại hội, mạng lưới giao thông của London sẽ phải hỗ trợ thêm 3 triệu chuyến đi. Cơ quan Quản lý giao thông của London (TfL) cho biết sẽ phải hạn chế 30% nhu cầu đi lại của thành phố 8 triệu dân này để nhường chỗ cho Olympic bằng cách khuyến khích người dân đi xe đạp, dự trữ hàng hóa để giảm thiểu số lần tham gia giao thông.

Không giống như các kỳ Olympic trước đây diễn ra ở trung tâm thành phố như Sydney, Athens hay Bắc Kinh hoặc trong bán kính vài dặm từ trung tâm, các sự kiện thể thao tại Anh lại được tổ chức ở thành phố Stratford cách xa thủ đô London. Vì vậy trong gần 3 tuần, tuyến đường sắt cao tốc duy nhất của nước Anh sẽ phải làm việc liên tục để mỗi giờ chuyên chở gần 10 nghìn khán giả từ ga King's Cross ở trung tâm London đến sân vận động Olympic ở Stratford và một khu gửi xe rộng lớn ở Kent.

Hệ thống bán hàng phục vụ Olimpic 2012 tại sân bay Heathrow.

Các tuyến đường bộ sẽ nhường lại cho việc di chuyển của các quan chức viếng thăm, vận động viên, nhân viên, các nhà tài trợ và các nhà truyền thông. Ban tổ chức đảm bảo rằng việc di chuyển quãng đường 9 dặm từ trung tâm London đến sân vận động Olympic sẽ mất không quá 25 phút.

Để làm được điều này, 109 dặm đường chính của London sẽ được sử dụng như một mạng lưới giao thông đặc biệt của Olympic, một số tuyến đường chỉ dành riêng cho những đối tượng ưu tiên, đóng cửa các phần đường dành cho người đi bộ, nơi giao cắt, đường dành cho xe đạp để nâng tốc độ cho các phương tiện chuyên chở đặc biệt.

Việc này sẽ hạn chế rất nhiều lượng người dân đi bộ và xe đạp trong khi đó các sân vận động lại không có chỗ gửi xe nên khán giả lại chỉ có thể chọn phương án đi bộ, đi xe đạp hoặc sử dụng phương tiện công cộng để đến được các địa điểm thi đấu. Việc chuyên chở hàng hóa trên đường cũng sẽ bị cấm, những hoạt động này chỉ có thể thực hiện vào ban đêm và rất nhiều doanh nghiệp sẽ cần thêm nhân viên và khó khăn hơn khi luật dự thảo của Anh lại có nhiều điều khoản cấm chở hàng vào ban đêm